Tarihi öğrenmenin bir yolu da biyografilerdir. Ülkesini 20. yüzyıldan 21. yüzyıla taşıyan belki de tek liderin, Atatürk’ün biyografisi, Avrupa tarihinde uzun yıllara dayanan büyük bir boşluğu dolduruyor. İstanbul doğumlu İngiliz yazar Andrew Mango, yaklaşık beş yıl süren özenli bir çalışma sonucunda, Türkleri tanımanın ve Atatürk’ün Türkler için taşıdığı manevi değeri bilmenin avantajıyla, son derece objektif ve kapsamlı bir araştırma ortaya koymuş. Yapıtı değerli kılan bir başka özellik de çok sayıda Türkçe kaynağa ulaşılarak araştırmanın desteklenmiş olması. Yazar, kitabı yazmadan önce Atatürk ile ilgili hemen hemen bütün belgeleri tek tek okuduğunu ve belgesini bulamadığı hiçbir şeyi yazmadığını özellikle belirtiyor. İngilizce’den yapılan çeviride bu kaynakların belirtilen orijinal baskıları bulunarak alıntılar yapılmıştır.

Mango, Osmanlı İmparatorluğunun yıkılışından Atatürk’ün ölümüne kadar, bütün tarihi olayların yer aldığı bir sahnenin içinde okuyucuya Atatürk’ü, her şeyden önce ülkesini düşünen ‘işkolik’ bir lider olmaktan öte, insan olarak tanıtıyor. Hırsları, zaafları, karizması, kadınlara düşkünlüğü, maçoluğu, dostlukları, nefretleri, iyilikleri, kıskançlıkları ile bir insan. Prof. Geoffrey Lewis onun için, “Atatürk tek bir insanın neler yapabileceğini gösteren 20. yüzyılın olağanüstü lideri,” diyor. Evet, O, kitleleri sürükleyen, insanları kenetleyen siyasi bir lider. Ama sonuçta bizim gibi insan.

Andrew Mango’nun bu olağanüstü kitabı bize, Atatürk’ü işte bu yönüyle bir kez daha, ama bu kez daha iyi bir sıcaklıkla sevdiriyor.